Historia Pragi

LEGENDA O LIBUSZY

LEGENDA O LIBUSZY photo from
historieceska.estranky.cz

Powstanie Pragi jest związane z legendą o księżnej Libuszy, która w swoim proroctwie („Miasto widzę wielkie, jego sława gwiazd będzie dotykać...”) pokazała swym współtowarzyszom miejsce przyszłej siedziby czeskich władców. Miejsca nakazała nazwać Praha (prah = próg), ponieważ przed progiem schylają głowy książęta i władcy, aby schylali więc głowę również przed jej miastem. Jak powiedziała, tak też się stało. Zbudowano gród Praga, otoczony głębokim rowem i wysokim wałem, który obok Wyszehradu stał się siedzibą czeskich władców.

ŚREDNIOWIECZNA PRAGA

ŚREDNIOWIECZNA PRAGA photo from
www.vitejte.cz

Najstarsze ślady osadnictwa na terenie Pragi datowane są na VI wiek, kiedy dotarły tu plemiona Słowian. Po osiedleniu w obszarze Praskiego Zamku, w 885 roku powstał pierwszy kościół, poświęcony Marii Panny. Był on jednym z najstarszych kościołów w Czechach. W 926 została wybudowana rotunda św. Wita na Praskim Zamku, gdzie kilka lat później przewieziono relikwie św. Wacława. W tym samym wieku został założony również Wyszehrad. Od 995 roku dzięki panującemu rodowi Przemyślidów, Praga stała się jedyną siedzibą czeskiego księstwa. W drugiej połowie XI wieku Czechy były już królestwem, posiadającym siedzibę na Praskim Zamku. Z najważniejszych budowli tamtego okresu można wymienić na przykład: most Judyty (ukończony w 1172 r.) czy powstanie Ratusza Staromiejskiego. Dalej następuje okres rozkwitu Pragi za rządów Karola IV. Rozebrany po powodzi Most Judyty został zastąpiony nowo wybudowanym mostem Karola. Jego budowa była prowadzona przez Petra Parléřa. W 1348 roku Karol IV założył pierwszy uniwersytet w Europie Środkowej – Uniwersytet Karola. Również za panowania Karola IV biskupstwo praskie zostało również podniesione do rangi arcybiskupstwa oraz rozpoczęto budowę katedry św. Wita.

HUSYTYZM

HUSYTYZM photo from
www.radio.cz

XV wiek upłynął pod znakiem społecznego i religijnego napięcia. Zawiązał się ruch reformacyjny, który występował przeciwko kościołowi rzymskokatolickiemu. Zwolennicy ruchu przyjęli nazwę Husyci, od nazwiska swego kaznodziei Jana Husa. Reformator, który wyrażał swoje idee w kazaniach głoszonych w Betlejemskiej Kaplicy, został uznany za heretyka i 6 lipca 1415 r został spalony na stosie. Jego śmierć stała się przyczyną dalszych zamieszek. Na czele jednego z powstań stanął Jan Želivský. Początkowe sukcesy Prażan zakończyła bitwa pod Lipanami (lata 30., XV w.), gdzie zostali pokonani a miasto zostało zajęte przez utrakwistów. W 1483 roku na tronie czeskim zasiadł Jiří z Poděbrad.

 

RUDOLFIŃSKA PRAGA

RUDOLFIŃSKA PRAGA photo from
www.worldroots.com

Praga była jednym z najważniejszych miast w monarchii habsburskiej. Sytuacja uległa zmianie po Powstaniu Stanowym, które miało miejsce w 1547 roku. Powstanie przeciwko Ferdynandowi I zostało stłumione, a Pradze ograniczono przywileje i niezależność. Lata 50. Były okresem upadku, potem nastąpił ponowny rozkwit za panowania cesarza Rudolfa II, który w 1583 r. wybrał  Pragę na swoją siedzibę. Doszło do rozwoju nauki oraz kultury, wzniesiono szereg renesansowych budowli. Panowanie Rudolfa II zakończyło się w 1612 r. Druga Defenestracja Praska doprowadziła do czeskiego Powstania Stanowego, gdzie czeskie stany wystąpiły przeciwko Habsburgom. Ich wysiłki ukończyła bitwa pod Białą Górą w 1620 roku, gdzie ponieśli porażkę. Następnego roku 27 czeskich szlachciców z szeregu powstańców zostało straconych na Staromiejskim Rynku.  Pod koniec wojny trzydziestoletniej, kiedy Praga była zajęta przez szwedzkie wojska, doszło do wywiezienia znacznej części zbiorów Rudolfa II do Szwecji. Dalszego rozwój architektury barokowej nastąpił po wielkim pożarze do którego doszło w 1689 roku.

 

MARIA TERESA I JOSEF II.

MARIA TERESA I JOSEF II. photo from
www.oa.svitavy.cz

W tym okresie wprowadzono w życie wiele ważnych reform, a sama Praga znalazła się na początku nowoczesnej ery. Ważne wydarzenie miało miejsce w 1784 roku, kiedy doszło do połączenia samodzielnych dotychczas praskich miast: Hradczan, Mniejszego Miasta Praskiego (Malá Strana), Nowego Miasta i Starego Miasta. Tym samym powstało królewskie stołeczne miasto Praga.

 

ODRODZENIE NARODOWE

ODRODZENIE NARODOWE

Na początku XIX wieku wraz z czeskim Odrodzeniem Narodowym, które skoncentrowało się głównie w Pradze, rozpoczęła się era rewolucji przemysłowej, w trakcie której oblicze Pragi zmieniło się jak nigdy przedtem. Praga odegrała ważną rolę w rewolucyjnym roku 1848 roku, kiedy stała się centrum powstania radykalnych demokratów, które zakończyły dopiero wojska cesarskie. W połowie wieku Praga już nie była miastem czysto niemieckim, a wpływy uzyskała czeska kultura oraz teatry. Położono wtedy kamień węgielny pod budowę gmachu Teatru Narodowego. Ważnym rokiem w historii Pragi, a głównie jej komunikacji był rok 1875, kiedy uruchomiono tramwaj konny. W 1890 roku Pragę ucierpiała na skutek powodzi stulecia. Zalane zostało Stare Miasto, Staromiejski Rynek a Most Karola został znacznej mierze uszkodzony.

 

I WOJNA ŚWIATOWA I POWSTANIE CZECHOSŁOWACJI

I WOJNA ŚWIATOWA I POWSTANIE CZECHOSŁOWACJI photo from
www.spvd.cz

Początek XX wieku upłynął w Pradze pod znakiem wielkiego postępu technicznego. Tramwaje elektryczne stopniowo wypierały tramwaje konne, budowano szereg nowych przedsiębiorstw przemysłowych, z których większość powstawała na peryferiach miasta. Do centrum natomiast wkroczyła secesja. W latach 1905 - 1912 wybudowano Dom Miejski (Obecní dům), szczytowe osiągnięcie architektury secesyjnej. Miasto powiększało się, czemu towarzyszył również rozwój kultury, powstaje szereg nowych kin. Za sprawą budowy domu Czarnej Matki Bożej do Pragi wkroczył także kubizm. I wojna światowa dosięgła również Pragę. System przydziałowy, ograniczenie przemysłu oraz transportu spowodowało falę niezadowolenia. W październiku 1918 roku ogłoszono w Pradze powstanie Republiki Czechosłowackiej.

Po szarości czasów wojny nastąpił czas rozwoju w okresie międzywojennym. Wzniesiono wiele nowych budynków. Praga rozrastała się w swoich rozmiarach - przyłączone zostały między innymi Vinohrady czy Smíchov. W tym okresie doszło do największego poszerzenia granic miasta w jego historii. Burzliwy rozwój miał miejsce nie tylko w architekturze, ale też w transporcie.  Plac Wacława został dostosowany do komunikacji samochodowej, w Kbelích zaczęły lądować pierwsze samoloty. We wrześniu 1929 roku po ponad pięciuset latach zakończono budowę katedry św. Wita. Lata 30. upłynęły pod znakiem kryzysu gospodarczego. Mimo to do użytku oddano międzynarodowe lotnisko Ruzyně, przebiegała regulacja Wełtawy i pojawiły się pierwsze projekty metra.

 

II WOJNA ŚWIATOWA I PROTEKTORAT

II WOJNA ŚWIATOWA I PROTEKTORAT photo from
www.radio.cz

Praga podobnie jak inne miejsca została ogarnięta przez wydarzenia wojenne, jednak  nie doszło tu do większych zniszczeń. 15 marca miasto zostało zajęte przez wojska niemieckie. Następnie Ogłoszono utworzenie Protektoratu Czech i Moraw, co oznaczało włączenie do Rzeszy niemieckiej. Wprowadzono prawostronny ruch, który spowodował chaos w komunikacji tramwajowej. Na terytorium protektoratu zamknięto wszystkie uczelnie wyższe. W ciągu wojny ludność żydowską zamieszkałą w szczególności na terenach Starego Miasta wywieziono do obozów koncentracyjnych. Miasto ogarnęła propaganda niemiecka, język niemiecki był na pierwszym miejscu. W maju 1942 r. doszło do zamachu na ówczesnego protektora Reinharda Hendricha, na którego zamierzyli dwaj spadochroniarze w rejonie dzisiejszej Vychovatelny. Protektor został śmiertelnie ranny, co doprowadziło do nasilenia się terroru nazistowskiego wobec czeskiej większości. 5 maja 1945 r. wybuchło Powstanie Praskie. Walki toczyły się na terenie całego miasta, Staromiejskim Ratusz ogarnął pożar, walczono też o czechosłowackie radio. Kilka dni później miasto zostało wyzwolone. Armia amerykańska zatrzymana pod Pilznem dotarła do Pragi dopiero 9 maja. Armia Czerwona, która nie spotkała się prawie z żadnym oporem. Natychmiast po wyzwoleniu rozpoczęto odbudowę miasta.

 

OKUPACJA I NORMALIZACJA

OKUPACJA I NORMALIZACJA photo from
www.ctk.cz

Na historię Pragi po II wojnie światowej znaczny wpływ miało dojście do władzy KPCz, która w okresie powojennej odbudowy zyskiwała coraz większe wpływy. Od lutego 1948 roku przebiegała nacjonalizacja przedsiębiorstw, zbudowano pierwsze duże osiedla, zostały zmienione nazwy wielu ulic i placów, postawiono pomnik Stalina. Wielka rzeźba przedstawiała przywódcę, a za nim robotników, rolników i żołnierzy. Monument należał do największych na świecie. Ważną datą był 1 maja 1953 r. kiedy Telewizja Czechosłowacka zaczęła nadawać program z budynku  Měšťanská beseda. W 1960 roku wprowadzono nowy podział terytorialno-administracyjny Pragi oraz doszło do przyłączenia dalszych czterech miejscowości. Dzielnice od Pragi 1 do Pragi 10, które ustanowiono w tamtym okresie, istnieją w tej samej postaci do dnia dzisiejszego. Kolejne zmiany przyniósł Pradze rok 1960. Miasto powiększyło się w wyniku przyłączenia następnych 30 miejscowości , rozpoczęto budowę tramwaju podziemnego, który później przebudowano na metro. Doszło do pewnej demokratyzacji stosunków, zniesiono cenzurę. W nocy z 20 na 21 sierpnia 1968 do miast wkroczyły wojska ZSRR. Niektórzy Prażanie starali się oponować, jednak bez powodzenia. Siły Układy Warszawskiego wyrządziły znaczne szkody. Następnego roku Praga stała się siedzibą Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej, zasiadała tu federalna i czeska władza. Mimo tych zmian, następował dalszy rozwój miasta, wybudowano miedzy innymi Nuselsky most. Okres do 1980 roku zaznaczył się rozwojem wielkopłytowych osiedli, otworzeniem metra czy budowy magistrali.. Przyłączono około 30 dalszych miejscowości, rozpoczęto przygotowania do budowy następnych dużych osiedli, jak na przykład Miasto Południowe (Jižní město). W sferze politycznej w tym okresie w Pradze zaczęły powstawać ośrodki oporu przeciwko reżimowi. Jednym z nich była Karta 77, ugrupowanie pisarzy, aktorów i innych publiczne znanych osobistości. Ówczesny reżim w celu stłumienia niezadowolenia wśród ludności zaczął na wzór krajów zachodnioeuropejskich także w Pradze budować duże domy handlowe, jak na przykład Kotva czy Máj. Miały one na celu symbolizować wysoki poziom rozwoju ekonomicznego reżimu socjalistycznego.

 

AKSAMITNA REWOLUCJA I POREWOLUCYJNA PRAGA

AKSAMITNA REWOLUCJA I POREWOLUCYJNA PRAGA photo from
www.czu.cz

W 1988 roku w społeczeństwie zaczęły się nasilać nastroje antykomunistyczne, które przyniosły pierwsze demonstracje. 17 listopada 1989 została siłą stłumiona manifestacja opozycjonistów (w większości studentów) na Národni Třída w Pradze. Wydarzenia te stały się impulsem dla początku nowej ery społeczno-politycznej, kiedy to władzę przejęły siły demokratyczne z Václavem Havlem na czele. Lata 90. zmieniły Pragę. Nie budowano już nowych budynków, ale odwrotnie rekonstruowano centrum miasta a Praga zaczęła przeżywać wielki boom w dziedzinie turystyki i gospodarki. W 1992 r. historyczne centrum Pragi wpisano na listę Funduszu Światowego Dziedzictwa Kulturalnego UNESCO. Od 1993 roku Praga jest stolicą Republiki Czeskiej, a w 1996 zakończono budowę znanego Tańczącego Domu. Na początku nowego stulecia Praga stała się jedną z ważniejszych metropolii europejskich, w 2006 roku zajęła 12. Miejsce na liście najbogatszych regionów Unii Europejskiej. Miasto przeżyło także gorsze momenty, jak powódź z 2002 roku. Praga nadal się rozwija i organizuje najróżniejsze sportowe, kulturalne i polityczne wydarzenia.